الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

124

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

در اينجا بايد به دو نكته توجه كرد 1 - گاهى بعضى از افراد تازه كار از آيه فوق يك قياس منطقى درست مىكنند و از آن نتيجه گيج كننده اى براى خود مىگيرند و مىگويند : قرآن در آيه بالا مىگويد « اگر خدا خيرى در آنها بداند حق را به گوش آنها مىرساند » و « اگر حق را به گوش آنها برساند سرپيچى مىكنند ، نتيجه اين دو جمله اين مىشود كه » اگر خداوند خيرى در آنها ببيند سرپيچى مىكنند « ! و اين نتيجه ، نتيجه درستى نيست . ولى اشتباه آنها در اين است كه جمله « حق را به گوش آنها مىرساند » در قسمت اول سخن مفهومش اين است كه اگر آنها زمينه آماده اى داشته باشند حق را به گوش آنها مىرساند . ولى در قسمت دوم سخن مفهومش اين است كه اگر با فراهم نبودن زمينه چنين كارى را كند آنها سرپيچى مىكنند . بنا بر اين جمله فوق در دو معنى مختلف و جداگانه در آيه فوق به كار رفته است و با اين حال نمىتوان از آنها يك قياس منطقى تشكيل داد ( 1 ) ( دقت كنيد ) . اين درست به آن مىماند كه كسى بگويد من اگر مىدانستم فلان كس دعوت مرا مىپذيرد از او دعوت مىكردم ، ولى در حال حاضر وضع طورى است كه اگر دعوت كنم نخواهد پذيرفت بنا بر اين دعوت نخواهم كرد .

--> ( 1 ) و به اصطلاح منطق « حد وسط » در قياس بالا وجود ندارد ، زيرا در جمله اول « لا سمعهم حالكونهم يعلم فيهم خيرا » و در جمله دوم « لا سمعهم حالكونهم لا يعلم فيهم خيرا » است ، بنا بر اين حد وسط مشترك در دو جمله فوق وجود ندارد تا بتوان از آن قياس تشكيل داد و اين دو جمله ، دو جمله مختلف و از هم جداست ( دقت كنيد ) .